yandex

Zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej w wyniku zdarzenia sprzed 3 sierpnia 2008 r.

Zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej
Wrzesień 16, 2016
Odszkodowania zasądzane przez sądy za błędy medyczne przy porodzie.
Wrzesień 17, 2016

W obecnym stanie prawnym możliwość dochodzenia zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej wynika bezpośrednio z art. 446 § 4 kodeksu cywilnego. Przepis ten zaczął obowiązywać jednak dopiero od dnia 3 sierpnia 2008 r. Jak zatem wygląda sytuacja osób, które straciły osobę najbliższą w wyniku zdarzenia sprzed 3 sierpnia 2008 roku ? 

Sytuacja prawna osób poszkodowanych powinna być jednakowa bez względu na datę nowelizacji kodeksu cywilnego, jednak jako że prawo nie działa wstecz koniecznym było znalezienie innej podstawy prawnej do dochodzenia zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej, która nastąpiła przed 3 sierpnia 2008 r. 

Podstawę taką stanowią połączone artykuły 448 i 24 § 1 kodeksu cywilnego. Pogląd ten znalazł poparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który uchwałą z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt III CZP 76/10 stwierdził iż: „Najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 KC w związku z art. 24 § 1 KC zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed 3.8.2008 r.” 

Jak wynika z uzasadnienia do wskazanej powyżej uchwały katalog dóbr osobistych określony w art. 23 kodeksu cywilnego ma charakter otwarty. W orzecznictwie i w piśmiennictwie przyjmuje się zgodnie, że ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 kodeksu cywilnego objęte są wszelkie dobra osobiste rozumiane jako pewne wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym są uznawane za doniosłe i zasługujące z tego względu na ochronę. 

W orzecznictwie sądów z kolei uznano, że do katalogu dóbr osobistych należy np. prawo do intymności i prywatności, płeć człowieka, prawo do planowania rodziny, tradycja rodzinna, pamięć o osobie zmarłej. Trudno byłoby znaleźć argumenty sprzeciwiające się zaliczeniu do tego katalogu także więzi rodzinnych. Więzi te stanowią fundament prawidłowego funkcjonowania rodziny i podlegają ochronie prawnej m.in. na podstawie art. 18 i 71 Konstytucji RP, czy art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. 

Skoro dobrem osobistym w rozumieniu art. 23 kodeksu cywilnego jest kult pamięci osoby zmarłej, to może nim być także więź miedzy osobami żyjącymi. Nie ma zatem przeszkód do uznania, że szczególna więź emocjonalna między członkami rodziny pozostaje pod ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 kodeksu cywilnego. 

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 14 stycznia 2010 r., IV CK 307/09 uznał, że: „spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kodeksu cywilnego. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej przesłanki, poglądu tego nie można postrzegać jako nieuprawnioną próbę kreowania nowej postaci dobra osobistego.” 

Podsumowując należy stwierdzić, iż podstawę do dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę i cierpienie doznane w związku ze śmiercią osoby najbliższej przed dniem 3 sierpnia 2008 r., stanowi art. 448 w związku z art. 24 § 1 kodeksu cywilnego. Podstawa ta opiera się na naruszeniu deliktem dobra osobistego w postaci szczególnej więzi rodzinnej łączącej osobę zainteresowaną ze zmarłym za co osobie poszkodowanej należy się odpowiednie zadośćuczynienie. 

Biorąc pod uwagę fakt, iż roszczenia za śmierć osoby najbliższej, która nastąpiła w wyniku przestępstwa, przedawniają się dopiero po upływie 20 lat od zdarzenia, to w praktyce oznacza to możliwość dochodzenia roszczeń przez najbliższych członków rodziny ofiar sprzed nawet 20 lat.

Adwokat Michał Miller 

1 Komentarz

  1. Michał Miller pisze:

    Szanowni Państwo,

    zachęcam do komentowania powyższego artykułu lub zadawania dodatkowych pytań, które pojawią się w związku z jego lekturą.

    Na wszystkie pytania postaramy się odpowiedzieć w możliwie jak najkrótszym czasie.

    Szanujemy prywatność naszych Czytelników, więc przy komentarzu nie pojawią się żadne Państwa dane w tym adres email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

607 223 420