yandex
Zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej w wyniku zdarzenia sprzed 3 sierpnia 2008 r.
Lipiec 20, 2016
Odszkodowanie za śmierć osoby najbliższej
Lipiec 22, 2016

Uprawnienie do dochodzenia zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej wynika bezpośrednio z art. 446 § 4 kodeksu cywilnego zgodnie, z którym: „Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.”

Zadośćuczynienie jest świadczeniem, którego głównym celem jest kompensacja szkody o charakterze niemajątkowym po stronie osób najbliższych zmarłego, a więc bólu i cierpienia związanych z tą śmiercią.

Aby dochodzić zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej należy spełnić łącznie następujące przesłanki:

  • Osoba roszcząca musi doznać szkody niemajątkowej czyli krzywdy, bólu lub cierpienia;
  • Wskazane powyżej negatywne przeżycia psychiczne muszą być skutkiem śmierci osoby najbliższej;
  • Musi zostać ustalony pomiot odpowiedzialny za śmierć osoby najbliższej.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt III CSK 173/14: „Do kategorii krzywdy kompensowanej zadośćuczynieniem pieniężnym na podstawie art. 446 § 4 KC zalicza się w szczególności takie uszczerbki niemajątkowe wywołane śmiercią osoby najbliższej, jak: wstrząs psychiczny, cierpienia psychiczne, spadek sił życiowych, przyspieszenie rozwoju choroby, uczucie smutku, tęsknoty, żalu, poczucie osamotnienia, utrata wsparcia, rady, towarzystwa, niemożność odnalezienia się w nowej sytuacji, zaburzenia w prawidłowym funkcjonowaniu rodziny, pozbawienie osobistych starań rodziców o utrzymanie i wychowanie dziecka, poczucie sieroctwa, niższej wartości wobec rówieśników, zachwianie poczucia bezpieczeństwa, pogorszenie ogólnej sytuacji życiowej dziecka.”

Jak zostało wskazane powyżej celem zadośćuczynienia jest wyrównanie uszczerbków o charakterze niematerialnym związanych z doznaną krzywdą, a jego przyznanie i ustalenie wysokości ma charakter uznaniowy. Z tego względu niezwykle istotną kwestią jest wykazanie w trakcie postępowania takich uszczerbków o charakterze niemajątkowym, które pozwolą sądowi na przyznanie zadośćuczynienia w jak najwyższej wysokości.

Analiza orzecznictwa sądów w sprawach dotyczących roszczeń o zadośćuczynienie na podstawie art. 446 § 4 k.c. pozwala obecnie przyjąć, iż wysokość świadczeń dla  osób najbliższych wacha się od 50.000 do nawet 300.000 zł.

Po stronie branży ubezpieczeniowej natomiast wysokość przyznawanych zadośćuczynień kształtuje się na poziomie od 20.000 do 50.000 zł czyli, zdecydowanie niższym niż na drodze postępowania sądowego, co patrząc z punktu widzenia poszkodowanych jest sytuacją absolutnie krzywdzącą i niesprawiedliwą.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt I PK 124/14: „Przy określaniu wysokości zadośćuczynienia za krzywdę (art. 446 § 4 KC) celowe mogłoby być zapoznanie się przez sądy rozpoznające podobne sprawy z uwzględnionymi we wcześniej rozpoznanych sprawach, jako wskazówkami orientacyjnymi, kryteriami dotyczącymi wysokości przyznanych kwot. W społecznym poczuciu sprawiedliwości negatywnie mogłaby być oceniona sytuacja, gdyby przy porównywalnych cierpieniach psychicznych i adekwatnej sytuacji rodzinnej powstawały rażące dysproporcje w zasądzanych kwotach. Z uwagi na subiektywny charakter krzywdy nie można wymagać zasądzania dokładnie takich samych kwot zadośćuczynienia, jednak przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia kwoty zasądzone z tego tytułu w innych sprawach pozwalają na ocenę, czy zadośćuczynienie nie jest nadmiernie wygórowane lub nadmiernie zaniżone. Jednolitość orzecznictwa sądowego w tym zakresie sprzyjać powinna umacnianiu poczucia sprawiedliwości i równości wobec prawa.”

Niestety na chwilę obecną nie ma jednolitego stanowiska odnośnie wysokości kwot zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej. Zgodnie z poglądami przedstawicieli środowiska ubezpieczeniowego ze szczególnym uwzględnieniem Rzecznika Finansowego kwota bazowa zadośćuczynienia powinna być określona na odpowiednio wysokim poziomie, tzn. w obecnej rzeczywistości i otoczeniu w granicach pomiędzy 100.000 – 200.000 zł, a następnie korygowana w oparciu o istotne dla rozmiaru indywidualnej krzywdy czynniki.

Jest oczywiste, że przeliczenie krzywdy wywołanej śmiercią bliskiej osoby na pieniądze nie jest rzeczą prostą. Tak więc każdy przypadek musi być rozważany indywidualnie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy oraz swobodnej oceny sądu.

Szczególna rola sądu wynika w tym przypadku także z tego, że ustawodawca nie wskazał na kryteria ustalania wysokości zadośćuczynienia z tytułu śmierci osoby najbliższej.

Tak więc w rozstrzyganiu sporów dotyczących wysokości tego zadośćuczynienia celowym jest skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego, w celu ustalenia kwoty należnego zadośćuczynienia przez niezależnego sędziego.

Adwokat Michał Miller

 

1 Komentarz

  1. Michał Miller pisze:

    Szanowni Państwo,

    zachęcam do komentowania powyższego artykułu lub zadawania dodatkowych pytań, które pojawią się w związku z jego lekturą.

    Na wszystkie pytania postaramy się odpowiedzieć w możliwie jak najkrótszym czasie.

    Szanujemy prywatność naszych Czytelników, więc przy komentarzu nie pojawią się żadne Państwa dane w tym adres email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

607 223 420