Zakażenie gronkowcem w szpitalu

Przykłady Błędów Medycznych

Według raportów Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ok 30 % zakażeń stanowią zakażenia szczepami gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus). O tym, czym jest zakażenie można przeczytać w artykule Zakażenie w szpitalu.

W niniejszym artykule opiszę:

  • Co to jest gronkowiec i jakie są jego rodzaje;
  • Jakie są objawy gronkowca w tym gronkowca MRSA;
  • Jak leczyć gronkowca złocistego;
  • Dlaczego w szpitalach tak często dochodzi do zakażenia pacjentów gronkowcem MRSA;
  • Czy za zakażenie gronkowcem w szpitalu należy się odszkodowanie.

 

Gronkowiec, gronkowiec MRSA

 

Słowo gronkowiec brzmi groźnie, kojarzy się z zakażeniami, śmiercią, izolacją pacjentów, zapewne słyszał o nim każdy, kto miał styczność ze szpitalami. Mianem gronkowca określamy w praktyce kilkanaście rodzajów bakterii, które bytują zazwyczaj na skórze człowieka i nie są dla niego groźne. Niechlubnym wyjątkiem jest gronkowiec złocisty, który może stanowić duże niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia, a jego nieprawidłowe leczenie może skończyć się śmiercią.

To zakażenia gronkowcem złocistym są przyczyną izolowania albo zamykania oddziałów szpitalnych, na których co chwilę wykrywa się bakterie gronkowca oraz są podstawą toczenia procesów w zakresie błędu medycznego.

Dla przypomnienia o błędzie medycznym można mówić:

  • Gdy gronkowcem zarazimy się w szpitalu
  • Gdy gronkowiec będzie nieprawidłowo leczony, nawet gdy nie zakazimy się w szpitalu.

 

Do stwierdzenia błędu lekarskiego konieczne jest ponadto odniesienie negatywnych następstw z powodu gronkowca.

 

Na potrzeby procesów o błąd medyczny wyróżniamy 2 główne rodzaje gronkowca: 

  • gronkowiec złocisty MRSA, odporny na metycylinę, który jest uznawany za gronkowiec szpitalny, tzn. nie występuje powszechnie wśród ludzi, a właśnie w szpitalach. Gronkowiec ten wykształcił bardzo dużą odporność na antybiotyki oraz ma idealne warunki do bytowania w postaci osłabionych pacjentów. W sytuacji wykrycia gronkowca MRSA w szpitalu zazwyczaj nie ma problemów z udowodnieniem jego pochodzenia i odpowiedzialności szpitala. Pamiętać bowiem należy, że szpitale często bronią się twierdząc, że pacjent był nosicielem gronkowca – w przypadku gronkowca MRSA szpitalowi będzie trudno udowodnić, że gronkowiec pochodzi spoza szpitala.
  • zwykłe szczepy gronkowca złocistego, które powszechnie występują wśród ludzi. Można się jednak zakazić nimi również w szpitalu. W przypadku, gdy gronkowiec taki jest ulokowany w ranie pooperacyjnej to dość łatwo można uprawdopodobnić, że do zakażenia doszło właśnie w szpitalu.

 

Gronkowiec – objawy

 

Gronkowiec złocisty może zainfekować każdą część ciała człowieka, a objawy są zależne od tego, gdzie bytuje gronkowiec. Przykładowe objawy gronkowca:

  • Na skórze – pojawiają się widoczne oznaki infekcji, czyraki, ropnie, liszajce, trądzik;
  • W uszach – powoduje silne swędzenie, zapalenie ucha;
  • Na oczach- zaczerwienienie, jęczmień na oku, puchnięcie powiek;
  • W zatokach – powoduje przewlekłe zapalenia zatok.

 

Poważnymi objawami infekcji gronkowcem jest sepsa czy też zapalenie płuc, które nieprawidłowo leczone mogą prowadzić do śmierci.

 

Jak wykryć, czy mam gronkowca?

 

Zbadanie czy w naszym organizmie występuje gronkowiec odbywa się za pomocą specjalistycznych badań. W szpitalu wykonuje się badania w postaci:

  • pobrania próbki krwi,
  • próbki moczu,
  • pobiera się także wymazy z nosa,
  • z powierzchni skóry,
  • z ran, które zaczynają podbiegać ropą.

 

Na podstawie uzyskanych wyników lekarze są w stanie określić na jakie antybiotyki jest wrażliwa bakteria gronkowca i podać je pacjentowi. Na rynku dostępne są też testy diagnostyczne do szybkiego wykonywania badań na obecność bakterii MRSA w organizmie pacjenta.

 

MRSA – jak się można zarazić?

 

Gronkowiec MRSA występuje tak często, bo bardzo łatwo jest się zakazić tą bakterią poprzez:

  • skaleczenie,
  • drogą kropelkową,
  • zakażony pokarm,
  • kontakty płciowe.

Jednocześnie gronkowiec MRSA bardzo szybko uodparnia się na antybiotyki i potrafi przeżyć zarówno w warunkach tlenowych jak i beztlenowych.

 

Gronkowiec MRSA jak już wiadomo występuje w szpitalach, gdzie ma idealne warunki do bytowania. Szpital jest zobowiązany by dbać o sterylność miejsca operacji jak i czystość sal, na których leżą chorzy, ale w praktyce jest to uzależnione od szpitala, panujących standardów, personelu medycznego.

W praktyce najczęstszymi przyczynami zakażeń zgodnie z raportami publikowanymi co jakiś czas przez Najwyższej Izby Kontroli są:

  • brak dbania o higienę przez lekarzy i pielęgniarki, w tym brudne ręce;
  • skażenie otoczenia chorego, np. łóżek, szafek itp.;
  • zatrudnianie w szpitalach osób, które nie są odpowiednio przeszkolone i przygotowane do pracy w szpitalu.

 

Trzeba pamiętać, że jeśli dojdzie do zaniedbań i zakażenia gronkowcem złocistym, to szpital odpowiada za szkody wyrządzone wskutek zakażenia.

Skutki zakażenia będą gorsze, jeśli pacjent został zakażony szczepem odpornym na antybiotyki czyli MRSA, który występuje tylko w warunkach szpitalnych. 

 

Zakażenie gronkowcem w szpitalu

 

Ogólnie rzecz ujmując, aby mówić o błędzie medycznym w postaci zakażenia szpitalnego konieczne jest zaistnienie trzech przesłanek:

  • przyczyny w postaci nieprawidłowości personelu szpitala, które doprowadziły do zakażenia,
  • skutku w postaci negatywnych następstw, jakie pacjent odczuwa w wyniku zakażenia,
  • bezpośredniego związku pomiędzy zakażeniem w szpitalu, a negatywnymi następstwami dla pacjenta

Pojawia się pytanie skąd tak duża ilość zakażeń właśnie gronkowcem złocistym. Wynika to z faktu, że nosicielami tej bakterii jest ok. 30% ludzi. Objawy zakażenia gronkowcem ujawniają się wśród osób osłabionych, poddawanych zabiegom oraz operacjom, czyli wśród pacjentów szpitali.

Gronkowiec złocisty zajmuje pierwsze miejsce wśród bakterii infekujących miejsce operowane, a więc każda rana zwiększa ryzyko zakażenia. W szpitalach dodatkowo nie zawsze istnieją możliwości do stworzenia idealnie septycznego środowiska, więc każda czynność wykonywana przez pielęgniarkę czy lekarza u zakażonego pacjenta daje szanse na zakażenie kolejnego. 

Gdy dołożymy do tego odporność bakterii MRSA na antybiotyki wyjaśnia się jej częste występowanie w szpitalach.

 

Gronkowiec złocisty – leczenie

 

Leczenie gronkowca złocistego nie należy do łatwych czynności. Bakteria jest odporna na wiele antybiotyków, potrafi przeżyć zarówno w warunkach tlenowych jak i beztlenowych, a hospitalizacja trwa nawet kilka tygodni.

Jeszcze większy problem jest z leczeniem bakterii gronkowca MRSA, czyli szczepu typowo szpitalnego, który jest odporny na metycylinę. Rozwiązaniem jest podawanie połączonych dwóch antybiotyków: wankomycyny i teikoplaniny.

 

Wysokość odszkodowania za zakażenie gronkowcem

 

W przypadku zakażenia gronkowcem złocistym w szpitalu należy Ci się odszkodowanie i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. Krzywda polega przykładowo na:

  • odczuwaniu bólu,
  • konieczności przeprowadzenia dodatkowych zabiegów,
  • konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów;
  • a także na istnieniu niedogodności związanych z pobytem w szpitalu.

 

Wysokość zadośćuczynienia oraz odszkodowania za zakażenie gronkowcem w szpitalu zawsze jest zależna od następstw, jakie pacjent odczuwa w związku z zakażeniem. Im dłuższy proces leczenia zakażenia, im poważniejsze następstwa zdrowotne tym szansa na uzyskanie wyższego zadośćuczynienia wzrasta. Przy orzekaniu zadośćuczynienia pod uwagę powinny zostać wzięte również następujące czynniki:

  • wiek,
  • stopień samodzielności poszkodowanego podczas leczenia,
  • utrata zarobków,
  • ograniczenia jakich poszkodowany doznawał w funkcjonowaniu podczas leczenia.

Wymieniona lista nie jest zamknięta i podlega ocenie przy każdym indywidualnym przypadku. 

 

Śmierć z powodu zakażenia gronkowcem

 

Poniżej opiszę jeden z przypadków, z którym spotkałam się w trakcie mojej pracy zawodowej. Sprawa dotyczyła poszkodowanej pacjentki, która zmarła po operacji w szpitalu z powodu zapalenia płuc. Najbliżsi zmarłej uważali, że za śmierć mogą odpowiadać lekarze zajmujący się nią w szpitalu. Po zakończonym postępowaniu przed Wojewódzką Komisją ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych można stwierdzić, że mieli rację, a do śmierci przyczyniło się zakażenie pacjentki gronkowcem MRSA i nieprawidłowe leczenie zakażenia.

 

Pacjentkę przyjęto w szpitalu z powodu podniedrożności mechanicznej przewodu pokarmowego. Po przeprowadzeniu badania TK jamy brzusznej zakwalifikowano pacjentkę do leczenia operacyjnego.

W dniu przyjęcia na oddział chirurgiczny wykonano badanie USG, z którego wynikało, iż w lewym dole biodrowym, a więc w miejscu największego bólu rozpoznano pętlę jelita cienkiego z żywą, nieskuteczną perystaltyką. Ponadto wątroba, trzustka, śledziona oraz nerki były w stanie dobrym. Przeprowadzono operację w postaci laparotomii oraz drenażu jamy otrzewnej. W okresie pooperacyjnym u pacjentki pojawiła się uporczywa biegunka, a następnie objawy infekcji dróg oddechowych. Tuż po operacji założono pacjentce cewnik Foleya.

Po kilkunastu dniach od operacji przyjęto do badań w kierunku obecności MRSA, materiał w postaci cewnika naczyniowego. Po badaniu okazało się, iż wynik badania jest dodatni, a mianowicie wykryto szczep MRSA oporny na metycylinę. Szczep wykazywał również oporność typ MLSb konstytutywny, co oznacza oporność na makrolidy, linkozamidy i streptograminy. Wdrożono leczenie wg antybiogramu.

 

W trakcie postępowania okazało się, że przed przyjęciem do szpitala wykonano wymaz z nosa, w którym nie stwierdzono nosicielstwa gronkowca MRSA. Biegli uznali, że rozpoczęte żywienie pozajelitowe przez wkłucie centralne oraz laparotomia mogły wiązać się z zakażeniem gronkowcem MRSA.

Po zabiegu obserwowano biegunki, ale nie potwierdzono zakażenia przez Clostridium difficile. W badaniach laboratoryjnych zwracał uwagę stopniowy wzrost wykładników stanu zapalnego, nie odnotowano jednocześnie klinicznych cech zakażenia rany pooperacyjnej, ani infekcji układowej. Pobrano posiewy krwi oraz usunięto wkłucie centralne robiąc wymaz z jego końcówki – we wszystkich tych badaniach uzyskano wzrost gronkowca złocistego MRSA, opornego na część leków.

Stan pacjentki był średni, była osłabiona, apatyczna. Po kilkunastu dniach od operacji doszło do nagłego zatrzymania krążenia, Poszkodowana zmarła. W sekcji za przyczynę zgonu uznano zapalenie płuc (zmiany śródmiąższowe w płucu lewym).

 

Toczące się postępowanie w sprawie wykazania błędu medycznego wyjaśniło, iż brak nosicielstwa gronkowca MRSA przez Poszkodowaną świadczy z bardzo dużym prawdopodobieństwem o kontaminacji gronkowcem MRSA w szpitalu. Rozsiew drogą krwi doprowadził do zapalenia płuc, które było przyczyną zgonu. W tej sytuacji uznano, że związek przyczynowy pomiędzy pobytem w szpitalu, a zgonem poszkodowanej jest wysoce prawdopodobny, stąd uznano odpowiedzialność ubezpieczonej placówki medycznej za błąd medyczny, w efekcie którego doszło do zgonu poszkodowanej.

 

Adwokat Ewelina Miller

TAGI
#
AUTOR ARTYKUŁU

Ewelina Miller

Jestem adwokatem, członkiem dwóch sekcji przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie: Sekcji Prawa Medycznego i Farmaceutycznego oraz Prawa Odszkodowawczego. Wybór wiodącej specjalizacji - spraw z zakresu prawa medycznego był naturalną konsekwencją wieloletniego zainteresowania medycyną. Występuję przed sądami, wojewódzkimi komisjami ds. orzekania o zdarzeniach medycznych, sądami lekarskimi, prokuraturami i wszędzie tam, gdzie mogę udowodnić, że doszło do błędu medycznego. Pomiędzy rozprawami, przesłuchaniami, spotkaniami z klientami, pisaniem pism i zajmowaniem się rozwojem Kancelarii staram się znaleźć czas na pisanie bloga, w którym przybliżam tematykę błędów medycznych. W wolnym czasie uwielbiam podróżować, próbować nowych potraw, czytać i uczyć się języka hiszpańskiego.

Blog

Aktualności

blog images
Wypadek na budowie

Wypadek na budowie to jeden z najczęstszych rodzajów wypadków przy pracy. Zgodnie z danymi GUS w 2019 roku doszło do 4743 wypadków na bud [...]

Czytaj więcej
blog images
Wypadki w rolnictwie

Według informacji opublikowanych przez KRUS w 2019 r., zgłoszono 13.641 wypadków w rolnictwie, z czego w 10.295 przypadkach KRUS przyznał [...]

Czytaj więcej
blog images
Odszkodowanie po wypadku samochodowym jako pasażer

Powszechną wiedzą jest, że odszkodowanie po wypadku samochodowym wypłacane jest na rzecz osób poszkodowanych z polisy OC pojazdu, który s [...]

Czytaj więcej