Odszkodowanie za śmierć

Odszkodowanie i Zadośćuczynienie

Śmierć osoby bliskiej jest jedną z najgorszych rzeczy, które mogą spotkać człowieka. Szczególnie ciężkim przeżyciem jest śmierć nagła, niespodziewana, śmierć na skutek nieszczęśliwego zdarzenia. W takiej sytuacji nie tylko nie ma możliwości pożegnania się z osobą bliską, ale przede wszystkim pojawia się przekonanie, że tak nie musiało się stać.

Osoby bliskie zmarłego na skutek nieszczęśliwego zdarzenia często zadają sobie pytanie co by było, gdyby:

  • nie wsiadł wtedy do samochodu?
  • pojechał inną drogą?
  • wyruszył 10 minut wcześniej lub 15 minut później?
  • nie poszedł tego dnia do pracy?
  • zgłosił się na leczenie do innego szpitala?
  • nie zgodził na proponowany zabieg operacyjny?
  • operacje prowadził inny lekarz?

Przecież gdyby wszystko potoczyło się choć odrobinę inaczej to osoba bliska mogłaby żyć jeszcze przez wiele lat. Niestety czasu nie da się cofnąć, nie da się też zmienić podjętych decyzji czy dokonanych wyborów, a żal smutek i tęsknota za bezpowrotnie straconą osobą bliską zazwyczaj pozostają do końca życia, które nigdy nie będzie już takie samo.

 

Odszkodowanie za śmierć osoby bliskiej

 

Nic nie jest w stanie zrekompensować braku osoby bliskiej ani uśmierzyć bólu po jej śmierci. Jednak, jeżeli śmierć osoby bliskiej nastąpiła na skutek czyjegoś zawinienia, np. sprawcy wypadku komunikacyjnego, czy błędu lekarskiego osobom najbliższym zmarłego należy się odszkodowanie za śmierć osoby bliskiej.  

Zgodnie z treścią art. 446 § 4 kodeksu cywilnego: „Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.” Przepis ten stanowi bezpośrednią podstawę prawną do dochodzenia odszkodowania za śmierć osoby bliskiej.

Choć znaczenie tego przepisu wydaje się oczywiste, wiele wątpliwości budzi określenie kręgu osób najbliższych dla zmarłego uprawnionych do dochodzenia odszkodowania za jego śmierć na podstawie cytowanego powyżej przepisu.

 

Na podstawie analizy orzeczeń sądów w sprawach o zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej, do kręgu osób najbliższych zmarłego ponad wszelką wątpliwość należy zaliczyć małżonka oraz zstępnych, czyli dzieci, wstępnych, czyli rodziców i rodzeństwo. Skoro ustawodawca w przepisie art. 446 § 4 kodeksu cywilnego posłużył się pojęciem rodziny, to nie uczynił tego w sposób przypadkowy, oderwany od normatywnego znaczenia tego pojęcia, opartego wszak na związku małżeńskim oraz więzach pokrewieństwa i powinowactwa.

Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I ACa 946/13 – Gdy z roszczeniem występuje osoba, która z racji prawnych więzów jest uważana za członka rodziny w znaczeniu normatywnym (małżonek, rodzic, dziecko, wnuk, dziadkowie, rodzeństwo), ich legitymacja czynna, czyli możliwość zgłoszenia roszczenia nie pozostawia żadnych wątpliwości. 

W sytuacji, gdy osoby najbliższej nie łączą ze zmarłym więzi rodzinne to sąd przed uznaniem roszczenia musi ustalić, czy i jakiego rodzaju relacje łączyły osobę dochodzącą zadośćuczynienia ze zmarłą osobą bliską. Tego rodzaju analiza będzie zatem potrzebna w przypadku, gdy z roszczeniem o odszkodowanie za śmierć wystąpi np. osoba pozostająca w związku partnerskim czy też dziecko przyjęte na wychowanie, niespokrewnione i niespowinowacone ze zmarłym poszkodowanym.

 

Podsumowując do kręgu osób najbliższych zmarłego, którym należy się odszkodowanie za jego śmierć zaliczamy zarówno:

  • małżonka; 
  • rodziców; 
  • dzieci; 
  • rodzeństwo; 
  • wnuków; 
  • dziadków;

jak również:

  • osoby pozostające w związku partnerskim z osobą zmarłą;
  • dziecko przyjęte na wychowanie, niespokrewnione i niespowinowacone ze zmarłym poszkodowanym;
  • małżonków dzieci lub rodziców osoby zmarłej.

 

Ile wynosi odszkodowanie za śmierć rodzica

 

Do kręgu osób najbliższych zmarłego zalicza się przede wszystkim dzieci osoby zmarłej. Nie budzi żadnych wątpliwości, że śmierć matki lub śmierć ojca to najbardziej bolesne straty w życiu człowieka, gdyż rodzice to osoby, które od urodzenia do śmierci obdarzają swoje dzieci szczerą, silną i bezwarunkową miłością.

Odszkodowanie za straty moralne związane ze śmiercią rodzica należy się każdemu z dzieci zmarłego, bez względu na to czy razem mieszkali, jak często się spotykali czy jakie łączyły ich relacje. Są to okoliczności, które wpływają na wysokość należnego odszkodowania za śmierć rodzica, gdyż oczywistym jest, iż im silniejsza więź łączyła dziecko ze zmarłym rodzicem tym większą odczuwa z tego tytułu stratę, a także mocniejszy jest ból i tęsknota po śmierci rodzica.

Kwoty należnego odszkodowania za śmierć rodzica zazwyczaj mieszczą się w przedziale od 40 tysięcy złotych do nawet 250 tysięcy złotych. Wysokość odszkodowania za śmierć ojca lub matki zależy przede wszystkim od:

  • łączącej dziecko z rodzicem przed śmiercią więzi emocjonalnej;
  • reakcji dziecka na śmierć rodzica;
  • sposobu przeżywania żałoby po śmierci ojca lub matki;
  • wieku zmarłego rodzica;
  • wieku dziecka w chwili śmierci rodzica.

 

Coraz częściej sądy ustalając kwotę odpowiedniego zadośćuczynienia za śmierć rodzica biorą pod uwagę również sytuację majątkową dzieci zmarłego. Wynika to z tego, że ta sama kwota odszkodowania w zależności od osiąganych dochodów będzie stanowiła inną rekompensatę dla osoby żyjącej skromnie niż dla osoby zamożnej.

Dla przykładu: Odszkodowanie za śmierć rodzica w wysokości 100 tysięcy złotych będzie stanowić inną wartość dla Jana Kowalskiego będącego prezesem spółki Skarbu Państwa i zarabiającego z tego tytułu 40 tysięcy złotych miesięcznie, niż dla Tomasza Nowaka, który pracuje na stanowisku urzędniczym z wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 4 tysiące złotych. Przyjmując, że obaj cierpieli podobnie to powinni dostać odszkodowanie po śmierci rodzica, w takiej kwocie którą odczują w podobny sposób, czyli kwota odszkodowania za śmierć rodzica dla Jana Kowalskiego powinna być wyższa niż dla Tomasza Nowaka.

 

Odszkodowanie za śmierć rodzica należy się również dzieciom przybranym oraz przysposobionym. Dla uzyskania odszkodowania za śmierć rodzica, nie ma znaczenia brak pokrewieństwa czy powinowactwa, gdyż najważniejsza jest w tym przypadku faktyczna więź emocjonalna łącząca dziecko ze zmarłym rodzicem.

 

Odszkodowanie za śmierć dziecka

 

Powyżej pisałem jak ciężkim i bolesnym przeżyciem jest śmierć rodzica, szczególnie, jeżeli dotyka ona dziecko przed okresem usamodzielnienia się czy założenia własnej rodziny. Często jest to zdarzenie, które odbija się na całym przyszłym życiu dziecka lub przynajmniej znacznej jego części.  

Śmierć dziecka, stanowi dla rodzica jednak jeszcze większą traumę i to zazwyczaj bez względu na czas tej śmierci, wiek dziecka czy wiek rodziców. Wynika to przede wszystkim z tego, że śmierć dziecka za życia rodziców jest czymś nienaturalnym, niespodziewanym, czymś z czym rodzice z reguły nie są w stanie się pogodzić.

 

Zadośćuczynienie za śmierć dziecka przysługuje każdemu z rodziców bez względu na wiek dziecka, wiek rodziców czy częstotliwość wzajemnych kontaktów rodziców z dzieckiem przed jego śmiercią. Oczywiście są to okoliczności, które wpływają na wysokość odszkodowania za śmierć dziecka.

Zadośćuczynienie za śmierć dziecka przysługuje jego rodzicom, nawet jeżeli nie łączą ich ze zmarłym dzieckiem więzy pokrewieństwa. Odszkodowanie przysługuje więc również za śmierć dziecka adoptowanego, bez względu na wiek, w którym zostało adoptowane, jak również świadomość dziecka o braku pokrewieństwa z rodzicami, którzy je wychowali.

Odszkodowanie z OC sprawcy za śmierć przysługuje również rodzicowi dziecka przybranego, mimo iż tym wypadku rodzica nie łączą ze zmarłym dzieckiem ani więzy krwi, ani więzy prawne w postaci przysposobienia. Dla przyznania zadośćuczynienia za śmierć dziecka najważniejsze nie są aspekty prawne, ale więź emocjonalna wynikająca ze wspólnego życia oraz faktyczna relacja rodziców z dzieckiem.

 

Kwota odszkodowania za śmierć dziecka jest zbliżona do kwoty odszkodowania za śmierć rodziców i kształtuje się w granicach pomiędzy 60, a 300 tysięcy złotych. Na wysokość kwoty zadośćuczynienia za śmierć dziecka wpływa przede wszystkim:

  • wiek zmarłego dziecka;
  • więź emocjonalna łącząca rodzica za zmarłym dzieckiem;
  • emocjonalne i psychiczne skutki śmierci dziecka;
  • zdolność lub brak zdolności do pogodzenia się ze śmiercią dziecka.

 

Odszkodowanie za śmierć babci

 

Do kategorii osób bliskich, za których śmierć można dochodzić odszkodowania należą również dziadkowie. Odszkodowanie za śmierć babci czy dziadka należy się tak samo jak za śmierć dziecka lub rodzica, gdyż dziadkowie również są zaliczani do grona osób najbliższych.

Dochodzenie odszkodowania za śmierć babci czy dziadka jest jednak znacznie trudniejsze, gdyż towarzystwa ubezpieczeń, które wypłacają odszkodowanie za śmierć osoby bliskiej z założenia odmawiają wypłaty odszkodowania za śmierć babci lub dziadka wskazując, iż nie należą oni do grona osób najbliższych lub więź emocjonalna między, wnukami, a dziadkami, nie jest na tyle silna by za jej zerwanie należało się odszkodowanie.

Odmowa wypłaty odszkodowania za śmierć dziadka czy babci jest działaniem bezprawnym i niezgodnym z utrwaloną linią orzeczniczą sądów powszechnych, które regularnie uznają roszczenia o zadośćuczynienie za śmierć babci lub dziadka.

Kwota odszkodowania za śmierć babci lub dziadka może wynosić od kilku do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych w zależności od relacji oraz więzi emocjonalnej, które łączyły wnuki ze zmarłą babcią lub dziadkiem.

 

Wysokość odszkodowania za śmierć brata

 

Rodzeństwo, również jest zaliczane do grona osób najbliższych, za których śmierć na skutek wypadku komunikacyjnego lub błędu medycznego można dochodzić odszkodowania. Niestety podobnie jak w przypadku dziadków, tak samo za śmierć brata czy śmierć siostry towarzystwa ubezpieczeń niechętnie wypłacają odszkodowanie po otrzymaniu zgłoszenia szkody lub wypłacają odszkodowanie za śmierć w kwocie symbolicznej.

Analizując wyroki sądów w sprawach o odszkodowanie za śmierć brata lub siostry należy stwierdzić, że szczególnie duży wpływ na wysokość zasądzanych świadczeń, ma więź emocjonalna łącząca rodzeństwo przed śmiercią. Jeżeli mamy do czynienia z bardzo zżytym rodzeństwem, to odszkodowanie za śmierć brata czy siostry może wynosić nawet 100 tysięcy złotych. Jednak w przypadku, gdy relacje łączące rodzeństwo nie wykraczały poza wspólne spędzanie świąt i uroczystości rodzinnych odszkodowanie za śmierć rodzeństwa może wynosić jedynie 20-30 tysięcy złotych.

Odszkodowanie za śmierć brata lub siostry należy się również dla rodzeństwa przyrodniego jak również przybranego. Jak wskazałem powyżej w sprawach odszkodowanie za śmierć rodzeństwa najważniejszym czynnikiem wpływających na wysokość kwoty odszkodowania jest relacja i więź emocjonalna łącząca rodzeństwo przed śmiercią, a faktyczne pokrewieństwo czy powinowactwo jest okolicznością drugorzędną.

 

Odszkodowanie po śmierci teściowej

 

Odszkodowanie za śmierć rodziców nie budzi żadnych wątpliwości, jednak ja wygląda sytuacja z dochodzeniem odszkodowania po śmierci teściowej lub teścia?

Generalnie odszkodowanie za śmierć teścia lub teściowej uważane jest za nienależne zarówno przez zakłady ubezpieczeń odpowiadające w ramach polisy OC sprawcy, jak również przez sądy orzekające na podstawie złożonego pozwu o zapłatę.

 

Są jednak wyjątki od tej ogólnie przyjętej reguły, opierające się oczywiście na silnej więzi emocjonalnej łączącej osobę dochodzącą odszkodowania ze zmarłą teściową lub teściem. W wielu przypadkach jest tak, że relacja rodzinna łącząca synową lub zięcia z teściami jest bliższa od więzi, którą mają z własnym rodzicami, a także gdy rodzice wcześnie zmarli.

W tego typu sytuacjach można przyjąć, że teściowe faktycznie zastępują takiej osobie rodziców i za śmierć teściów należy jej się odszkodowanie. Oczywiście analogicznie wygląda sytuacja, dochodzenia odszkodowania za śmierć zięcia lub synowej, których łączyła z teściami więź podobna do więzi rodzicielskiej.

Kwota odszkodowania za śmierć teściowej lub teścia z reguły będzie jednak niższa od kwoty odszkodowania za śmierć rodzica i zazwyczaj nie przekracza kwoty 100 tysięcy złotych.

 

Adwokat Michał Miller

TAGI
#
AUTOR ARTYKUŁU

Michał Miller

Jestem absolwentem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, który ukończyłem z wynikiem bardzo dobrym. Obecnie wykonuję zawód adwokata w Warszawskiej Izbie Adwokackiej. Specjalizuję się w udzielaniu kompleksowej pomocy prawnej osobom poszkodowanym wskutek wypadków komunikacyjnych, błędów medycznych oraz naruszenia dóbr osobistych.

Blog

Aktualności

blog images
Aquafilling

W obecnych czasach panuje przekonanie, że wygląd ma bardzo duże znaczenie. Ze wszystkich stron jesteśmy atakowani wizerunkiem pięknych, z [...]

Czytaj więcej
blog images
Suma gwarancyjna

Świadomość możliwości dochodzenia odszkodowania za skutki wypadku komunikacyjnego jest coraz powszechniejsza. Coraz więcej osób wie równi [...]

Czytaj więcej
blog images
Szczepionka na Koronawirusa – Covid 19

Już od blisko roku wszyscy odczuwamy skutki i ograniczenia związane z pandemią koronawirusa. W ostatnim czasie wreszcie pojawiła się szcz [...]

Czytaj więcej