Kapitalizacja renty

Kapitalizacja renty polega na zamianie przyszłych świadczeń rentowych na jednorazowe odszkodowanie wypłacane przez ubezpieczyciela osobie poszkodowanej. Dzięki kapitalizacji renty osoba poszkodowana od razu otrzymuje znaczną sumę pieniężną, w zamian za co zrzeka się roszczeń o wypłatę renty na przyszłość.

Podstawą prawną dochodzenia kapitalizacji renty jest art. 447 kodeksu cywilnego zgodnie z którym: „Z ważnych powodów sąd może na żądanie poszkodowanego przyznać mu zamiast renty lub jej części odszkodowanie jednorazowe. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu.

Z brzmienia w/w przepisu wynika, że konieczną przesłanką kapitalizacji renty jest istnienie ważnych powodów.

Celem niniejszego artykułu jest dokładne wyjaśnienie czym jest i na czym polega kapitalizacja renty.

Jednorazowe odszkodowanie zamiast renty

Czym zatem są ważne powody wskazane w treści art. 447 k.c.? 

Jeden z nich został wymieniony w cytowanym wyżej przepisie. Ma on jednak charakter przykładowy, na co wskazuje określenie “w szczególności“. Ważnym powodem w rozumieniu tego przepisu jest bowiem każda istotna, leżąca w interesie poszkodowanego, potrzeba zaspokojenia wydatków.

Innymi słowy, zastąpienie renty jednorazowym odszkodowaniem jest dopuszczalne, gdy w wyjątkowych sytuacjach odszkodowanie wypłacone jednorazowo jest bardziej korzystne dla poszkodowanego niż comiesięczna renta.

Kapitalizacja renty zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 31 lipca 2003 r., sygn. akt I ACa 568/03, jest zasadna gdy: „zapewni osobie poszkodowanej zaspokojenie tych wszystkich potrzeb tak bieżących, jak i przyszłych, dla których zaspokojenia przeznaczoną była renta, a równocześnie z punktu widzenia szeroko pojętego interesu poszkodowanego będzie to bardziej korzystne od renty”.

Zdaniem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 28 października 1999 r., sygn. akt II UKN 175/99: „ważnym powodem, uzasadniającym żądanie kapitalizacji renty na podstawie art. 447 k.c., może być również umożliwienie poszkodowanemu, który stał się inwalidą, wykonywania nowego zawodu przez podjęcie działalności handlowej we własnym sklepie.”

Jak widać z powyższych wyroków zakres powodów umożliwiających dokonanie kapitalizacji renty jest nieograniczony, a więc jeżeli tylko poszkodowany ma konkretny pomysł, na przeznaczenie środków uzyskanych w wyniku kapitalizacji renty może wystąpić z takim żądaniem.

Z mojej praktyki mogę wskazać, iż bardzo częstym powodem kapitalizacji renty jest chęć zakupu własnego mieszkania lub mieszkania pod wynajem, które zabezpieczy sytuację materialną osoby poszkodowanej w przyszłości.

Kapitalizacja renty jak obliczyć

Podstawą dla ustalenia właściwej kwoty jednorazowego odszkodowania do której ma być dokonana kapitalizacja renty są dwa elementy:

  • wysokość comiesięcznej renty;
  • przewidywany czas wypłacania renty w przyszłości – określany na podstawie przewidywanej średniej długości życia według danych GUS. 

W praktyce kapitalizacja renty następuje najczęściej w formie ugody między osobą poszkodowaną, a zakładem ubezpieczeń. Obie strony idą na pewne ustępstwa, tak by zakończyć sprawę wypłatą kwoty jednorazowego odszkodowania, która jest satysfakcjonująca dla każdej ze stron.

W przypadku nieuzyskania satysfakcjonującej oferty kapitalizacji renty od zakładu ubezpieczeń możliwe jest również skierowanie powództwa o kapitalizację renty do Sądu, który po przeprowadzeniu rozprawy zadecyduje o zasadności i wysokości kwoty kapitalizacji renty.

 

Przed wystąpieniem o kapitalizację renty warto:

  • sprawdzić czy kwota miesięcznej renty ustalona jest w maksymalnej możliwej wysokości. Często po upływie kilku lat z uwagi na np. inflację kwota renty powinna zostać podwyższona lub istnieją dodatkowe podstawy do podwyższenia kwoty comiesięcznej renty, jak np. zmniejszone widoki powodzenia na przyszłość;
  • ustalić, czy osobie poszkodowanej nie należą się od zakładu ubezpieczeń inne świadczenia, gdyż w ramach ugody z tytułu kapitalizacji renty zakład ubezpieczeń często oczekuje również od osoby poszkodowanej zrzeczenia się roszczeń na przyszłość.

Dopiero po wyjaśnieniu w/w kwestii można przystąpić do negocjacji z ubezpieczycielem w zakresie kapitalizacji renty, która zabezpieczy należycie interesy osoby poszkodowanej. Taki sposób postępowania znacznie zwiększa szanse na uzyskanie korzystnych warunków kapitalizacji renty.

Podatek od renty

W trakcie prowadzenia spraw związanych u uzyskiwaniem roszczeń odszkodowawczych często spotykam się z pytaniem od klientów czy od renty lub kwoty jednorazowego odszkodowania uzyskanej w wyniku kapitalizacji renty przyznanej z polisy OC trzeba zapłacić podatek? 

Odpowiedź na powyższe pytanie znajduje się w treści art. 21 ust. 1 pkt 3c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z którego wynika, że: „wolne od podatku dochodowego są odszkodowania w postaci renty otrzymane na podstawie przepisów prawa cywilnego w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, przez poszkodowanego, który utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość.”

Kapitalizacja renty jest odszkodowaniem, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3c wymienionej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponieważ renta jest zwolniona od podatku dochodowego, to również świadczenie uzyskane w wyniku kapitalizacji renty jest zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych, a osoba poszkodowana nie jest zobowiązana do zapłacenia jakiegokolwiek podatku od uzyskanej renty z polisy OC sprawcy czy jednorazowego odszkodowania uzyskanego w wyniku kapitalizacji renty.

W związku z powyższym kwoty uzyskane tytułem renty lub kapitalizacji renty, przyznane na podstawie pozasądowej ugody zawartej pomiędzy osobą poszkodowaną a ubezpieczycielem lub wyroku sądu cywilnego będą korzystały ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych, na podstawie wyżej cytowanego przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3c ustawy.

Adwokat Michał Miller

One Reply to “Kapitalizacja renty”

  1. Michał Miller says: Odpowiedz

    Szanowni Państwo,

    zachęcam do komentowania powyższego artykułu lub zadawania dodatkowych pytań, które pojawią się w związku z jego lekturą.

    Na wszystkie pytania postaramy się odpowiedzieć w możliwie jak najkrótszym czasie.

    Szanujemy prywatność naszych Czytelników, więc przy komentarzu nie pojawią się żadne Państwa dane w tym adres email.

Dodaj komentarz