Sekcja zwłok i ekshumacja

Postępowanie Karne

Pobyt w szpitalu ma na celu poprawienie stanu zdrowia i często efekt ten udaje się lekarzom osiągnąć. Zdarzają się jednak sytuacje, w których pacjent w szpitalu umiera. Śmierć czasami jest nieunikniona, czasami jednak dochodzi do niej z powodu nieprawidłowości popełnionych przez personel medyczny.

W treści artykułu wyjaśnię:

  • Co zrobić w przypadku śmierci pacjenta w szpitalu;
  • Na czym polega sekcja zwłok i czy warto ją przeprowadzić;
  • Jak wygląda i co zawiera protokół z sekcji zwłok;
  • Czym jest ekshumacja zwłok i kiedy można ją przeprowadzić.

 

Śmierć pacjenta w szpitalu

 

Rodzina pacjenta, który zmarł w szpitalu może mieć przekonanie, że doszło do błędów w trakcie hospitalizacji i próbować wyjaśnić przyczynę zgonu. Pomocne w tym będzie przeprowadzenie sekcji zwłok, która stanowi dowód w sprawie o uzyskanie zadośćuczynienia po śmierci osoby najbliższej.

Z drugiej strony o tym jak ważna jest sekcja zwłok świadczy to, że jej brak może skutecznie uniemożliwić wygranie sprawy o błąd medyczny z powodu braku dowodu stwierdzającego przyczynę śmierci. Nierzadko w kartach wypisowych pojawia się bowiem informacja, że przyczyną zgonu jest choroba podstawowa, z którą pacjent zgłosił się do szpitala. Nie zawsze jest to jednak stwierdzenie prawdziwe.

W przypadku śmierci pacjenta w szpitalu zazwyczaj zalecamy klientom wykonanie sekcji zwłok. Zalecamy, gdyż często spotykamy się z naciskiem szpitala, by sekcji tej nie wykonywać.

Na etapie postępowania przed prokuraturą, a nawet przed sądem pojawia się czasami konieczność przeprowadzenia ekshumacji zwłok. W dalszej części wyjaśnię podstawowe zagadnienia związane zarówno z sekcją zwłok jak i z ekshumacją w kontekście błędów medycznych.

 

Sekcja zwłok

 

Na początek wskaże, jaka jest różnica pomiędzy sekcją zwłok, a ekshumacją zwłok. Sekcja zwłok polega na wykonaniu tuż po śmierci pacjenta badania mającego na celu ustalenie przyczyny zgonu, a ekshumacja to wydobycie zwłok z grobu w celu dokonania oględzin i badania, gdy zachodzi konieczność ustalenia przyczyny zgonu po dokonaniu pochówku.

Wyróżniamy sekcję zwłok naukową – anatomopatologiczną oraz sekcję zwłok sądowo-lekarską. Na potrzeby artykułu skupimy się głównie na sekcji zwłok sądowo – lekarskiej, bo taka jest istotna w przypadku błędów medycznych.  Została ona unormowana m.in. w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.

Można wskazać kilka sytuacji, gdy wykonanie sekcji zwłok jest obligatoryjne:

  • gdy istnieje podejrzenie, że śmierć nastąpiła w wyniku przestępstwa;
  • gdy nie można ustalić jednoznacznie co było przyczyną śmierci;
  • gdy zgon spowodowany został chorobą zakaźną – kwestię tę reguluje ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Jeśli nie występują przypadki wskazane powyżej sekcja zwłok powinna zostać również przeprowadzona, jeśli do zgonu doszło przed upływem 12 godzin od przyjęcia do szpitala, a zmarły albo jego przedstawiciel ustawowy za życia nie wyrazili sprzeciwu na dokonanie sekcji zwłok.

Warto wspomnieć również, iż w dokumentacji medycznej pacjenta powinien znaleźć się zapis mówiący o tym czy dokonano, czy też zaniechano sekcji zwłok wraz z uzasadnieniem.

Jeżeli do prokuratury zostanie złożone zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa prokurator może zarządzić sekcję zwłok, powołując biegłego, który dokonana badania. Szpitale w niejednoznacznych przypadkach śmierci pacjentów również zazwyczaj dostosowują się do nałożonych prawem obowiązków i zlecają we własnym zakresie przeprowadzenie sekcji zwłok pacjenta.

Wielokrotnie szpital nalega na przeprowadzenie sekcji zwłok, by uwolnić się od podejrzeń o popełnienie błędu medycznego. Zdarza się jednak odwrotna sytuacja – szpital wręcz przekonuje rodzinę, by ta wyraziła zgodę na odstąpienie od wykonania sekcji zwłok. Z perspektywy pacjenta pamiętajmy jednak, że warto domagać się przeprowadzenia sekcji zwłok, aby poznać przyczynę zgonu.

 

Protokół z sekcji zwłok

 

Sądowo-lekarska sekcja zwłok wykonuje biegły lekarz – specjalista medycyny sądowej – w obecności prokuratora lub sędziego. Prokurator sporządza protokół dokumentujący przebieg sekcji zwłok natomiast wykonujący sekcję zwłok biegły lekarz sporządza z niej opinię.

Protokół zazwyczaj pojawia się w aktach karnych po kilku dniach od wykonania sekcji zwłok, natomiast na opinię biegłego trzeba czekać co najmniej kilka miesięcy.

Sekcja zwłok polega na dokonaniu oględzin zewnętrznych i otwarciu trzech jam ciała:

  • jamy czaszki,
  • jamy klatki piersiowej,
  • jamy brzusznej zwłok.

W niektórych przypadkach oględziny zewnętrzne wystarczają i nie następuje otwieranie powłok ciała. Zadaniem lekarza jest znalezienie morfologicznych wykładników procesu chorobowego lub innych przyczyn zgonu. Podczas sekcji pobiera się materiał do dalszych badań histopatologicznych, immunohistochemicznych, toksykologicznych lub biochemicznych.

 

Ekshumacja zwłok

 

Ekshumacja zwłok to ich wydobycie z grobu w celu poddania ich oględzinom sądowo-lekarskim lub przeniesienia zwłok do innego grobu. W odróżnieniu od sekcji zwłok ekshumacja zwłok ma miejsce zazwyczaj w toku postępowania karnego w sprawach dotyczących błędów medycznych, zwłaszcza jeśli nie przeprowadzono sekcji zwłok bezpośrednio po śmierci pacjenta, a pojawiają się wątpliwości co do przyczyny zgonu np. podczas sporządzania opinii przez biegłych.

Prokurator albo sąd zarządza wtedy ekshumację zwłok i przeprowadzenie badania zwłok. Ekshumacja po kilku latach od zgonu może nie przynieść efektów w postaci dodatkowej wiedzy, stąd tak ważne jest zadbanie o przeprowadzenie sekcji zwłok tuż po śmierci pacjenta.

Koszt ekshumacji zwłok wykonywanej w ramach postępowania karnego jest ponoszony w całości przez Skarb Państwa i nawet w przypadku nie wykazania błędu medycznego rodzina osoby zmarłej nie zostanie nim obciążona.

Ekshumacja zwłok jest dopuszczalna jedynie w okresie od 16 października do 15 kwietnia, chyba że właściwy powiatowy inspektor sanitarny wyjątkowo dopuści wykonanie ekshumacji w innym czasie, przy zachowaniu ustalonych przez niego środków ostrożności. Ekshumację przeprowadza się we wczesnych godzinach porannych.

Ekshumacja zwłok może być przeprowadzona na wniosek:

  • prokuratora;
  • osób uprawnionych do pochowania zwłok, czyli małżonka, dzieci, wnuków lub rodziców czy dziadków osoby zmarłej;

Podsumowując, sekcja zwłok w sprawach błędów medycznych ma duże znaczenie w poznaniu przyczyny zgonu, a w efekcie w dochodzeniu roszczeń z tytułu błędu medycznego.  Rodzina zmarłego powinna wyrażać zgodę na sekcję zwłok nawet w przypadku, gdy nie jest ona obligatoryjna. Pamiętajmy, że niewykonanie sekcji zwłok może znacznie utrudnić, a nawet uniemożliwić wykazanie, że śmierć pacjenta była skutkiem błędu lekarskiego i uzyskanie zadośćuczynienia i odszkodowania za błąd medyczny.

 

Adwokat Ewelina Miller

TAGI
#
AUTOR ARTYKUŁU

Ewelina Miller

Jestem adwokatem, członkiem dwóch sekcji przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie: Sekcji Prawa Medycznego i Farmaceutycznego oraz Prawa Odszkodowawczego. Wybór wiodącej specjalizacji - spraw z zakresu prawa medycznego był naturalną konsekwencją wieloletniego zainteresowania medycyną. Występuję przed sądami, wojewódzkimi komisjami ds. orzekania o zdarzeniach medycznych, sądami lekarskimi, prokuraturami i wszędzie tam, gdzie mogę udowodnić, że doszło do błędu medycznego. Pomiędzy rozprawami, przesłuchaniami, spotkaniami z klientami, pisaniem pism i zajmowaniem się rozwojem Kancelarii staram się znaleźć czas na pisanie bloga, w którym przybliżam tematykę błędów medycznych. W wolnym czasie uwielbiam podróżować, próbować nowych potraw, czytać i uczyć się języka hiszpańskiego.

Blog

Aktualności

blog images
Suma gwarancyjna

Świadomość możliwości dochodzenia odszkodowania za skutki wypadku komunikacyjnego jest coraz powszechniejsza. Coraz więcej osób wie równi [...]

Czytaj więcej
blog images
Szczepionka na Koronawirusa – Covid 19

Już od blisko roku wszyscy odczuwamy skutki i ograniczenia związane z pandemią koronawirusa. W ostatnim czasie wreszcie pojawiła się szcz [...]

Czytaj więcej
blog images
Wypadki drogowe

Każdego dnia na Polskich drogach dochodzi do dziesiątek, a czasem nawet setek wypadków drogowych. Na szczęście udział w większości z nich [...]

Czytaj więcej