Zadośćuczynienie

Zadośćuczynienie

Zadośćuczynienie to obok odszkodowania i renty jedno ze świadczeń, których może dochodzić osoba poszkodowana na skutek wypadku komunikacyjnego lub błędu medycznego.

Zadośćuczynienie jest świadczeniem, którego celem jest zrekompensowanie osobie poszkodowanej negatywnych skutków zdarzenia w sferze niemajątkowej, czyli wyrównanie szkód, które nie wiążą się dla ofiary wypadku komunikacyjnego ze stratą finansową.

Dla osoby bezpośrednio poszkodowanej w wypadku komunikacyjnym lub na skutek błędu medycznego będą to m.in:

  • doznany uszczerbek na zdrowiu;
  • ból, cierpienie, krzywda;
  • uszczerbek psychiczny;
  • okres leczenia i rehabilitacji;
  • konieczność reorganizacji życia prywatnego lub zawodowego;
  • rezygnacja z planów na przyszłość.

Zadośćuczynienie dla osób poszkodowanych w wypadku komunikacyjnym jest wypłacane z polisy OC pojazdu mechanicznego, który spowodował wypadek komunikacyjny. Zadośćuczynienia nie dochodzi się więc bezpośrednio od sprawcy wypadku komunikacyjnego, a od zakładu ubezpieczeń, w którym posiadał on wykupioną polisę OC.

Sprawca wypadku komunikacyjnego nie uczestniczy w procesie dochodzenia zadośćuczynienia za skutki wypadku komunikacyjnego, który spowodował, a często nawet nie jest o tym informowany.

Kto może dochodzić zadośćuczynienia

Zadośćuczynienie jest świadczeniem, które przysługuje każdej osobie poszkodowanej w wypadku komunikacyjnym, poza sprawcą wypadku komunikacyjnego.

Dochodzić zadośćuczynienia mogą więc:

  • kierowca pojazdu, który nie spowodował wypadku;
  • każdy pasażer uczestniczący w wypadku komunikacyjnym, również pasażer, który podróżował w samochodzie sprawcy wypadku;
  • pieszy potrącony przez pojazd mechaniczny;
  • rowerzysta czy kierowca hulajnogi elektrycznej potrącony przez pojazd mechaniczny;
  • pasażer autobusu czy tramwaju, które uczestniczyły w wypadku komunikacyjnym.

Zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej

Zadośćuczynienie przysługuje nie tylko osobom bezpośrednio poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych, ale również w przypadku śmierci osoby uczestniczącej w wypadku komunikacyjnego, jej osobom najbliższym.

Do grona osób najbliższych, które mogą dochodzić zadośćuczynienia po śmierci ofiary wypadku komunikacyjnego należą:

  • małżonek lub partner osoby zmarłej. Do uzyskania zadośćuczynienia nie jest wymagany wcześniejszy ślub ani nawet zaręczyny.
  • Dzieci, w tym przysposobione;
  • Rodzice;
  • Rodzeństwo, również rodzeństwo przyrodnie;
  • Wnuki;
  • Dziadkowie;
  • Teść i teściowa lub zięć i synowa – jeżeli istniała silna więź pomiędzy nimi a osobą zmarłą.

Uprawnienie do dochodzenia zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej wynika bezpośrednio z art. 446 § 4 kodeksu cywilnego zgodnie, z którym: „Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.”

Zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej ma na celu rekompensatę takich negatywnych skutków wypadku wywołanych śmiercią osoby najbliższej, jak:

  • wstrząs i cierpienia psychiczne;
  • uczucie smutku, tęsknoty, żalu;
  • poczucie osamotnienia;
  • utrata wsparcia, rady, towarzystwa;
  • niemożność odnalezienia się w nowej sytuacji;
  • zaburzenia w prawidłowym funkcjonowaniu rodziny;
  • poczucie sieroctwa, czy niższej wartości wobec rówieśników;
  • zachwianie poczucia bezpieczeństwa;
  • pogorszenie ogólnej sytuacji życiowej;
  • spadek sił życiowych;
  • przyspieszenie rozwoju choroby.

Jest oczywiste, że przeliczenie krzywdy wywołanej śmiercią osoby bliskiej na pieniądze nie jest rzeczą prostą. Tak więc każdy przypadek musi być rozważany indywidualnie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy oraz swobodnej oceny sądu. Szczególna rola sądu wynika w tym przypadku także z tego, że ustawodawca nie wskazał na kryteria ustalania wysokości zadośćuczynienia z tytułu śmierci osoby najbliższej.

Tak więc w rozstrzyganiu sporów dotyczących wysokości zadośćuczynienia celowym jest skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego, w celu ustalenia kwoty należnego zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej przez niezależnego sędziego.

Kiedy można dochodzić zadośćuczynienia

Roszczenia o wypłatę zadośćuczynienia można zgłosić od razu po wypadku, który spowodował negatywne skutki dla zdrowia czy życia jego uczestników. Ze zgłoszeniem zadośćuczynienia nie trzeba czekać na zakończenie procesu leczenia i rehabilitacji osoby poszkodowanej czy zakończenie okresu żałoby po osobie zmarłej.

 

W praktyce z wnioskiem o wypłatę zadośćuczynienia najlepiej wystąpić jak najszybciej po wypadku komunikacyjnym, jak tylko zostanie ustalony jego sprawca. Warto tak postąpić z dwóch powodów:

  • po pierwsze świadczenia wypłacone osobom poszkodowanym z tytułu zadośćuczynienia przydadzą się od razu po wypadku, czy to w celu opłacenia prywatnego leczenia lub rehabilitacji, czy w przypadku śmierci osoby najbliższej pozwolą zabezpieczyć pierwsze miesiące po utracie członka rodziny, co często skutkuje również znacznym pogorszeniem sytuacji materialnej;
  • po drugie proces dochodzenia zadośćuczynienia dla ofiar wypadków komunikacyjnych trwa zazwyczaj od 1 roku do nawet 3 lat. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy ofiara wypadku komunikacyjnego zmarła jak również, gdy odniosła obrażenia ciała skutkujące koniecznością prowadzenia długotrwałego leczenia i rehabilitacji. Im szybciej zostanie on rozpoczęty, tym szybciej osoby poszkodowane otrzymają należne im świadczenia z tytułu zadośćuczynienia.

 

Maksymalny okres czasu po jakim można wystąpić o zadośćuczynienie wynika z przepisów kodeksu cywilnego dotyczących przedawnienia i zależy od tego czy wypadek komunikacyjny będący podstawą do dochodzenia zadośćuczynienia został uznany za przestępstwo czy wykroczenie.

  • Jeżeli wypadek komunikacyjny został uznany za wykroczenie, czyli skutki obrażeń osób poszkodowanych nie trwały dłużej niż 7 dni, to roszczenie o wypłatę zadośćuczynienia można zgłosić najpóźniej w terminie 3 lat od dnia wypadku.
  • Gdy obrażenia ofiar wypadku komunikacyjnego skutkowały rozstrojem zdrowia powyżej dni 7 lub wypadek komunikacyjny skutkował śmiercią któregoś z jego uczestników, musi on zostać uznany za przestępstwo. Roszczenia o odszkodowanie lub zadośćuczynienie za skutki przestępstwa przedawniają się dopiero po upływie 20 lat od zdarzenia, co w praktyce oznacza możliwość dochodzenia roszczeń przez ofiary wypadku komunikacyjnego lub najbliższych członków rodziny ofiar nawet przez 20 lat od dnia wypadku komunikacyjnego.

Wniosek o zadośćuczynienie

Zadośćuzynienie za skutki wypadku komunikacyjnego jest wypłacane osobom poszkodowanym nie przez sprawcę wypadku komunikacyjnego, a przez zakład ubezpieczeń, w którym samochód sprawcy posiadał wykupioną polisę OC. Wniosek o zadośćuczynienie należy więc złożyć do ubezpieczyciela sprawcy wypadku komunikacyjnego powołując się na jego polisę OC.

Polisę OC sprawcy wypadku można ustalić na stronie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego podając nr. rejestracyjny pojazdu, którym kierował sprawca wypadku komunikacyjnego oraz dzień zdarzenia.

We wniosku o zadośćuczynienie należy wskazać jego sprawcę i dokładnie opisać szkody, które spowodował oraz skutki wypadku komunikacyjnego dla jego ofiar, takie jak uszczerbek na zdrowiu, przebieg procesu leczenia i rehabilitacji, konieczność reorganizacji życia czy porzucenia planów na przyszłość.

Jeżeli wypadek komunikacyjny skutkował śmiercią jednego z jego uczestników, osoby najbliższe zmarłej ofiary wypadku komunikacyjnego powinny opisać więź łączącą je ze zmarłą osobą najbliższą, jak również skutki psychiczne, jakie wywarło na nie to zdarzenie.

Wniosek o zadośćuczynienie z OC sprawcy wypadku komunikacyjnego powinien również zawierać wskazanie kwoty, której osoby poszkodowane domagają się tytułem zadośćuczynienia za doznaną przez nich krzywdę.

Do wniosku o zadośćuczynienie należy dołączyć dokumenty potwierdzające:

  • kto był sprawcą wypadku komunikacyjnego,
  • jaki uszczerbek na zdrowiu został odniesiony;
  • jaki był przebieg leczenia i rehabilitacji;
  • w przypadku śmierci osoby najbliższej dokumenty potwierdzające więź emocjonalną i pokrewieństwo ze zmarłą ofiarą wypadku komunikacyjnego.

Wniosek o zadośćuczynienie należy wysłać listem poleconym lub złożyć osobiście w siedzibie towarzystwa ubezpieczeń, w którym pojazd sprawcy wypadku komunikacyjnego posiadał wykupioną polisę OC.

Ubezpieczyciel powinien zająć stanowisko odnośnie zgłoszonego roszczenia o zadośćuczynienie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku o zadośćuczynienia, chyba że będzie potrzebował dodatkowych dokumentów, wtedy termin ten przedłuża się do 14 dni od dnia dostarczenia mu wszelkich niezbędnych dokumentów.

Nawiązka

Nawiązka jest świadczeniem pieniężnym zasądzanym w ramach postępowania karnego bezpośrednio od sprawcy wypadku komunikacyjnego na rzecz osób, które zostały w nim poszkodowane. Można więc powiedzieć, że nawiązka jest odpowiednikiem zadośćuczynienia, jednak nie jest to do końca prawda.

Celem nawiązki nie jest zadośćuczynienie osobom poszkodowanym za doznaną przez nie krzywdę na skutek wypadku komunikacyjnego, a dodatkowe ukaranie sprawcy wypadku. Co prawda nawiązka płacona jest na rzecz osób poszkodowanych, więc prowadzi do częściowego zadośćuczynienia, jednak zazwyczaj nawiązka zasądzana jest w symbolicznej wysokości kilku tysięcy złotych, co w żadnym stopniu nie jest adekwatne do krzywdy poniesionej przez ofiary wypadku komunikacyjnego, szczególnie gdy jego skutkiem jest śmierć, czy trwałe kalectwo któregoś z jego uczestników.

Nawiązka nie jest też karą dla sprawcy wypadku komunikacyjnego, gdyż zazwyczaj orzekana jest obok właściwej kary, takiej jak pozbawienie czy ograniczenie wolności.

Nawiązkę można więc nazwać świadczeniem uzupełniającym wobec zadośćuczynienia, które łączy w sobie cele dodatkowego ukarania sprawcy wypadku komunikacyjnego z częściowym zadośćuczynieniem jego ofiarom.

Uzupełniający charakter nawiązki wobec zadośćuczynienia podkreśla dodatkowo fakt, iż coraz częściej zakłady ubezpieczeń zaliczają wypłaconą przez sprawcę wypadku komunikacyjnego nawiązkę na poczet należnego osobom poszkodowanym zadośćuczynienia.

Adwokat Michał Miller

One Reply to “Zadośćuczynienie”

  1. Szanowni Państwo,

    zachęcam do komentowania powyższego artykułu lub zadawania dodatkowych pytań, które pojawią się w związku z jego lekturą.

    Na wszystkie pytania postaramy się odpowiedzieć w możliwie jak najkrótszym czasie.

    Szanujemy prywatność naszych Czytelników, więc przy komentarzu nie pojawią się żadne Państwa dane w tym adres email.

Dodaj komentarz